"Wszechświat jest tylko drogą" – to motyw leżący u podstaw tegorocznego namysłu towarzyszącego instalacji Grobu Pańskiego.
Tegoroczny wystrój Grobu Pańskiego w Krypcie u Pijarów jest wieloelementową instalacją artystyczną odwołującą się do drogi pokonywanej przez człowieka w stronę Zbawienia. Poszczególne jej części poprzez kolorystykę i symbolikę ukazują różne etapy czy raczej różne aspekty tej drogi. Dobór roślin, przedmiotów, kolorów oparty jest na obecnej w sztuce od wieków tradycji przypisywania im konkretnych skojarzeń (liść palmy – męczeństwo, czerwień – miłość).
Po zejściu do Krypty znajdujemy się na wprost kompozycji „wanitatywnej” nawiązującej do malarskich martwych natur. Przychodzimy do Grobu Chrystusa, ale to nasze ziemskie życie znajdzie finał w śmierci, to nasza droga przez wszechświat prowadzi przez ten nieuchronnie czekający każdego etap. Czerń, która dominuje w tej części odpowiada żałobnej czerni grobu, z którego chcemy wyjść w stronę światła. Obiekty przedstawione w „martwej naturze” stanowią czytelną symbolikę upływającego czasu, reprezentują „marności”, o które walczymy, czy w których, jak niezliczone rzesze ludzi przed nami, pokładamy nadzieję. Zasłona, przed którą stajemy nie jest ścianą, widzimy przez nią światło, które wskazuje inną Drogę, odsłaniającą się jak tajemnica naszego życia.
W nawie głównej, we wnęce między schodami możemy zauważyć „pielgrzyma” ciągnącego sieci wypełnione przedmiotami, rzeczami – ludzkimi sprawami. To człowiek, który podobnie jak my, ciągnie je za sobą – utrudzony. Nie usłyszał, albo nie usłuchał wezwania do porzucenia swoich sieci. Większość z tego, co łowi, nie jest ważne, ani nie przedstawia konkretnej wartości. Łowi to, co podrzuca mu świat. Coraz trudniej jest mu samemu ciągnąć to, co już ma, co uzbierał, co wybrał. Zapomina, że można uklęknąć w geście oddania się w opiekę – klęka z trudu, zniechęcenia, zmęczenia. Spogląda jednak przed siebie.
Z tej perspektywy my także widzimy już centralną część kompozycji – Grób Pański. Biel nawiązuje do Zmartwychwstania, zwycięstwa nad śmiercią. Świetlisty krzyż wznosi się nad figurą Chrystusa, a od Wielkiej Niedzieli ponad pustym sarkofagiem. Białe kwiaty dopełniają kompozycję, a wyrastające z grobu zboża są symbolem ziarna, które musi obumrzeć, aby wydać plon.
Po obu stronach Grobu wznoszą się w górę schody ukazujące dwie ścieżki prowadzące nas ku wieczności. W górze, niczym w średniowiecznych obrazach rozciąga się tło złotych draperii. Prawa strona, utrzymana w kolorach obecnych w przyrodzie, to Ogród Oliwny. Rozświetlony setkami świateł mieści w sobie odwołanie do cierpienia niefizycznego, ale migoczące nieustannie świeczki nawiązują przede wszystkim do modlitwy, kontemplacji, wiary. Lewa strona ma kierować myśli w stronę pasyjnego aspektu ofiary Chrystusa. Reprezentuje drogę przez cierpienie fizyczne, ale kolor czerwony, kolor krwi i kwiaty, tradycyjnie kojarzone z miłością, nie są przypadkowe. Ta czerwień przypomina ludzkie serce, które bije samo dla siebie, ale nigdy nie było symbolem egoizmu, czy chwilowych, płytkich uczuć. Jest częścią mechanizmu naszego istnienia ziemskiego, „zegarem”, tykającym w rytm upływającego czasu i odmierzającym ten, który pozostał, zanim wkroczymy na kolejny odcinek naszej drogi.
Zapraszam do interpretacji całości wystroju oraz jego fragmentów, które – jak w ludzkim życiu – prowadzą przez różne emocje i uczucia; do odszukiwania kontekstu ewangelicznej chronologii; do poszukiwania nawiązań do języka symboli, którymi posługiwali się przez wieki artyści europejskiego kręgu sztuki, a które w naszych czasach przestają być czytelne. Przede wszystkim zapraszam do odwiedzenia Grobu Pańskiego w modlitewnym skupieniu i zbliżenia się do tajemnicy Święta Zmartwychwstania!
Maria Rząca, rzeźbiarka, autorka Grobu Pańskiego
Adoracja Jezusa Eucharystycznego trwać będzie w Wielki Piątek od zakończenia Liturgii Męki Pańskiej (ok. 17.00) do godziny 23.00, a w Wielką Sobotę od g. 7.30 do 18.00.
Zwiedzać Grób Pański można także po Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego w godzinach:
Poniedziałek Wielkanocny
11.00 – 17.00
Wtorek Wielkanocny
10.00 – 16.00
Środa Wielkanocna
10.00 – 16.00
Dziękujemy Irenie i Markowi Pateckim za wsparcie w pokryciu kosztów instalacji Grobu Pańskiego.
